Eski tasarruf finansman sözleşmelerinde ücret iadesi neden değişiyor?

Aynı soruyla gelen iki tüketici farklı mahkeme kararları görebilir: “Sistemden çıktım; organizasyon ücretim geri verilecek mi?” Özellikle 2021’deki kanuni düzenlemeden önce imzalanan sözleşmelerde yalnızca imza tarihine bakmak yeterli değildir. Ayrılmanın zamanı, sözleşmenin iade hükmü, müşterinin aldığı organizasyon hizmeti ve davada ileri sürülen hukuki neden birlikte değerlendirilir. Gaziantep, Ankara ve İstanbul bölge adliye mahkemelerinin kararları bu farkı somutlaştırıyor.

Önce kanunun getirdiği ayrımı belirleyin

7 Mart 2021’de yürürlüğe giren 6361 sayılı Kanun’un 39/A maddesi, tasarruf finansman sözleşmesini tanımladı. On dört gün içinde caymada organizasyon ücreti dahil ödemelerin iadesi öngörülürken sonraki olağan fesihte zorunlu iade, organizasyon ücreti dışındaki birikime yöneldi. Ancak 2021’den önce kurulmuş ilişkilerde yeni kanunun somut olaya hangi nedenle ve hangi tarihten itibaren uygulanacağı her dosyada aynı biçimde çözülmedi. Bu nedenle “sözleşmem eski, ücret kesin geri gelir” veya “fesih yeni, ücret asla geri gelmez” şeklindeki kestirme cevaplar yanıltıcı olabilir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 4 Mayıs 2026 tarihli E. 2026/2876, K. 2026/2703 sayılı kararında aktarılan yerleşik yaklaşım, 2021 düzenlemesi yürürlüğe girmeden önce sözleşmenin feshedilmiş olması veya fesih için mahkemeye başvurulması koşuluyla, tüketicinin ödediği organizasyon ücretinin iadesine ilişkindir. Bu cümlede iki tarih birlikte önemlidir: sözleşmenin ve fesih iradesinin zamanı. Yargıtay kararının tam bağlamını ayrıca inceledik.

Gaziantep: Kullanılan hizmet süresine göre kısmi iade

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin E. 2022/1472, K. 2022/1143 sayılı 23 Haziran 2022 tarihli kararında müşteri, 2018’de sisteme girmiş, 2020’de yeni bir plan yapmış ve 2021’de ayrılmıştı. Mahkeme, sözleşmelerin devamlılığını ve müşterinin yedi kez kuraya katılmış olmasını dikkate aldı. Tüm organizasyon ücretinin iadesi yerine, organizasyonda kalınan süre ve önceden yapılan ödeme hesaba katılarak 11.400 TL için kısmi kabul kararı verdi. Bu, her eski sözleşmede ücretin otomatik olarak bütünüyle geri verileceği anlamına gelmez. Gaziantep kararının gerekçesini ayrı yazıda ele aldık.

Ankara: 2020 sözleşmesindeki iade edilmeme hükmü

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin E. 2023/491, K. 2024/696 sayılı 20 Mart 2024 tarihli kararında sözleşme 4 Mayıs 2020’de imzalanmış, ayrılma bildirimi Kasım 2021’de yapılmıştı. İlk derece mahkemesi organizasyon ücretinden 25.400 TL’nin iadesine hükmetti. İstinaf mahkemesi ise sözleşmede ücretin iade edilmeyeceğinin düzenlendiğini, hükmün taraflarca kabul edildiğini ve 6361 sayılı Kanun’daki sonraki düzenlemeyi de gözeterek bunun haksız şart sayılamayacağını değerlendirdi. İlk derece kararını kaldırıp davayı reddetti.

Bu kararın önemi, 2021 öncesi sözleşmelerin de kendi metinleri ve sona erme tarihleriyle incelendiğini göstermesidir. Bununla birlikte Ankara kararındaki “müzakere edilerek kabul” değerlendirmesi bütün matbu sözleşmeler için kanıtlanmış bir olgu gibi kullanılamaz. Bir başka müşterinin dosyasında hangi maddelerin gerçekten açıklandığı, hangi belgelerin imzalandığı ve şirketin neyi ispatlayabildiği ayrıca tartışılır.

İstanbul: Ücret, birikim ve değer kaybı ayrı talepler

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 57. Hukuk Dairesinin E. 2023/3872, K. 2024/636 sayılı kararında 2018 tarihli sözleşmeye karşılık ayrılma 2022’de gündeme gelmişti. Mahkeme, organizasyon ücretinin iadesini kabul etmedi. Birikim yönünden sözleşmedeki 80 günlük iade vadesinin dava tarihinde dolmadığını değerlendirdi; paranın değer kaybı için ileri sürülen denkleştirici adalet talebini de sözleşmeyi geçerli saydığı için reddetti. Buradaki 80 gün dosyanın tarihsel sözleşme hükmüdür, güncel genel süre değildir. İstanbul kararının ayrıntılı incelemesi bu üç talebin neden birbirinden ayrıldığını anlatıyor.

Bu üç karar aynı sonucu üretmediği için tek satırlık bir “eski sözleşme kuralı” çıkarmak doğru olmaz. Gaziantep’te kısmi iade, Ankara’da ücret talebinin reddi, İstanbul’da ise ücretin yanında iade vadesi ve değer kaybı tartışması var. Her kararın gerekçesi, kanunun yürürlüğe giriş tarihinden çok daha fazla olguya dayanıyor. İstinaf kararları somut uyuşmazlıklara aittir; başka dosyanın sonucunu otomatik olarak belirlemez.

Eski dosyada hangi belgeler belirleyici?

Katılımevim, Eminevim veya başka bir şirketle 2021 öncesinde imzalanmış sözleşme için önce kronoloji kurulmalı: ilk sözleşme ve varsa yenileme tarihi, organizasyon ücretinin tahsilatı, hizmetin fiilen nasıl yürütüldüğü, fesih bildiriminin şirkete ulaştığı gün ve dava veya arabuluculuk başvurusunun tarihi. Ardından ücret ile birikim ayrı hesaplanmalı. 30 Mayıs 2025’te iade süresinin altmış güne indirilmiş olması da geçmiş bir davadaki 80 günlük veya altı aylık hükmü bugüne aynen taşımayı engeller; güncel iade kuralı ayrıca incelenmelidir.

İncelenen karar örnekleri: Gaziantep BAM 13. HD E. 2022/1472, K. 2022/1143; Ankara BAM 3. HD E. 2023/491, K. 2024/696; İstanbul BAM 57. HD E. 2023/3872, K. 2024/636. Kararların somut olaylarına ilişkin bu karşılaştırma, tarafı ve koşulları farklı uyuşmazlıklarda kesin sonuç vaadi değildir. Kanuni çerçeve için 6361 sayılı Kanun m. 39/A ve 30 Mayıs 2025 yönetmelik değişikliği dikkate alınmıştır.