2022 Tarihli Sözleşmede Organizasyon Ücreti: Trabzon İstinaf Kararı

Tasarruf finansman sözleşmesini sonlandıran müşteri için iki ödeme aynı hukuki sonuca tabi değildir: sistemde biriken tasarruf ve organizasyon ücreti. Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 24 Ekim 2023 tarihli kararı, bu ayrımın özellikle 2021 düzenlemesinden sonra kurulan sözleşmelerde nasıl uygulandığını gösteriyor. Karar, bütün sözleşmeler için otomatik sonuç çıkarmaya değil, sözleşme tarihi ile kanun hükmünü birlikte okumaya imkân veriyor.

Uyuşmazlık nasıl doğdu?

Dosyadaki müşteri, konut edinme amacıyla 2022 yılında tasarruf finansman sistemine girmişti. Konut fiyatlarındaki artış ve sözleşmenin süresi nedeniyle ayrılınca ödediği organizasyon bedelinin uygun hizmet ücreti düşülerek iadesini istedi. Davalı şirket, sözleşmede ayrılma hâlinde organizasyon ücretinin iade edilmeyeceğini düzenleyen hükme ve 6361 sayılı Kanun’a dayandı. İlk derece mahkemesi 33.015,35 TL yönünden davayı kısmen kabul etti; şirket bu kararı istinafa taşıdı.

İstinaf mahkemesinin gerekçesi

Trabzon 4. Hukuk Dairesi, taraflar arasındaki sözleşmenin 2022 yılında yapıldığını, “Ayrılma ve Devir” bölümünde organizasyon ücretinin iade edilmeyeceğinin yazdığını ve 6361 sayılı Kanun’un 39/A maddesinin o tarihte yürürlükte olduğunu belirledi. Daireye göre fesih hâlinde şirketin iade yükümlülüğü, organizasyon ücreti dışında kalan toplam birikim tutarına ilişkindir. Bu nedenle ilk derece mahkemesinin kısmen kabul kararını kaldırıp organizasyon bedelinin iadesi davasını reddetti.

Kararın dikkat çekici yanı, matbu sözleşme hükmünü tüketici bakımından haksız şart olarak tartışmasına rağmen sonuca kanuni düzenleme üzerinden ulaşmasıdır. Daire, 2021 öncesi ve sonrası sözleşmelerin aynı kurala tabi tutulamayacağını özellikle vurguladı. Sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte olan mevzuatın esas alınması gerektiğini belirterek 2022 tarihli dosyada 39/A maddesini uyguladı. Böylece yalnızca “sözleşmede iade edilmez yazıyor” gerekçesiyle değil, sözleşme tarihi ve kanun birlikte değerlendirilerek ret hükmü kuruldu.

Birikim iadesi ile organizasyon ücreti neden ayrılmalı?

Karar yalnızca organizasyon bedelinin iadesi talebi hakkındadır. Müşterinin sistemde biriktirdiği tasarrufun iade edilmemesi gerektiği sonucunu içermez. Kanun, fesih hâlinde organizasyon ücreti dışındaki birikimin geri verilmesini ayrıca düzenler. Güncel fesih iadesi süresi ve hangi ödemenin hangi kaleme ait olduğunun nasıl belirleneceği, cayma, fesih ve birikim iadesi incelememizde açıklanmıştır. Katılımevim veya Eminevim gibi şirketlerle yapılan sözleşmelerde de dekontların “birikim” ve “organizasyon ücreti” olarak ayrıştırılması bu nedenle önemlidir.

Cayma hâlinde sonuç farklıdır

Bu dosyada tartışılan işlem, on dört günlük cayma değil, daha sonra gerçekleşen ayrılma ve fesih idi. 6361 sayılı Kanun’un 39/A maddesi süresinde caymaya ayrı sonuç bağlar; caymada organizasyon ücreti dahil yapılan ödemelerin iadesi gündeme gelir. İki hakkın süreleri, usulü ve parasal sonuçları birbirine karıştırılmamalıdır. Anayasa Mahkemesinin E.2024/114, K.2024/186 sayılı kararı da fesihte organizasyon ücretinin iade dışı bırakılmasına ilişkin kanun kuralını değerlendirmiş ve iptal etmemiştir. Bu, somut sözleşmedeki başka uyuşmazlıkların incelenemeyeceği anlamına gelmez.

Kararın sınırı ve dosyada kontrol edilecekler

Trabzon BAM 4. Hukuk Dairesinin E.2023/1944, K.2023/1731 sayılı hükmü 24 Ekim 2023 tarihlidir. Metinde temyiz yolunun açık olduğu yazılıdır; eldeki belgede daha sonra verilmiş bir Yargıtay kararı veya kesinleşme bilgisi yoktur. Bu nedenle istinaf kararını kesinleşmiş bir Yargıtay içtihadı gibi sunmak doğru olmaz. Ayrıca karar özetinde sözleşme tarihi 25 Nisan, gerekçesinde 26 Nisan 2022 olarak geçer. Her iki kayıt da 2022 yılına işaret ettiğinden bu incelemede gün farkından sonuç çıkarılmamıştır.

Benzer bir uyuşmazlıkta önce sözleşmenin kurulduğu tarih, cayma veya fesih beyanının günü, organizasyon ücretine dair hüküm, ödemenin niteliği ve müşteriye verilen ön bilgilendirme belgeleri incelenmelidir. Şirketin iade hesabı yalnızca tek bir toplam tutar olarak sunulmuşsa kalem kalem açıklama istenmelidir. Kararın gösterdiği yöntem budur: önce somut sözleşmenin zamanını ve konusunu belirlemek, sonra ilgili kanun kuralını uygulamak.

Karar kaynağı: Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, E.2023/1944, K.2023/1731, 24.10.2023; kullanıcı tarafından sağlanan Sinerji karar metni. Metin özetlenerek özgün hukuki inceleme hazırlanmıştır.