Tasarruf Finansmanında Tahsisat Gecikirse: On İş Günü Kuralı

Ev veya araç için tasarruf finansman sistemine giren müşteri bakımından en kritik tarih, finansmanın satıcıya aktarılacağı gündür. “Tahsisat çıktı” bilgisinin verilmesi ile paranın gerçekten ödenmesi aynı şey değildir. 30 Mayıs 2025’te yürürlüğe giren yönetmelik değişikliği, sözleşmede öngörülen tahsisat tarihinden sonra uygulanacak süreyi açık biçimde düzenledi. Buna rağmen sonuca varmadan önce sözleşmedeki şartların gerçekleşip gerçekleşmediği incelenmelidir.

On iş günü hangi ödemeye ilişkin?

30 Mayıs 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişikliğe göre, ilgili mevzuat ve sözleşmede kararlaştırılan şartlar saklı kalmak kaydıyla tahsisat ödemesi sözleşmede öngörülen tarihten itibaren on iş günü içinde satıcının hesabına nakden ödenir. BDDK Kurulu gerekli gördüğünde bu süreyi değiştirmeye yetkilidir. Metindeki “satıcının hesabı” ifadesi önemlidir: düzenleme, müşterinin serbestçe kullanacağı bir nakit ödemeyi değil, konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinimi için yapılan tahsisatı anlatır.

Bu süre fesih sonucunda müşterinin birikiminin geri ödenmesine ilişkin altmış günlük süreyle karıştırılmamalıdır. Tahsisat, sözleşme sürerken edinilecek malın satıcısına ödeme yapılmasıdır; fesih iadesi ise sözleşmenin sona ermesinden sonra birikimin müşteriye geri verilmesidir. Aynı dosyada iki ayrı süre ve iki ayrı alacak türü bulunabilir.

Sürenin başlangıcı nasıl belirlenir?

İlk adım, sözleşmede tahsisat için hangi tarihin veya hangi belirleme yönteminin yazılı olduğunu bulmaktır. Çekilişli ve müşteri bazlı sistemlerde tahsisat koşulları aynı biçimde işlemez. Sözleşme eki ödeme planı, çekiliş sonucu, şirketin gönderdiği tahsisat bildirimi ve müşterinin ödeme çizelgesi birlikte okunmalıdır. Şirket bir tarih değişikliği bildirmişse bunun dayanağı ve müşterinin onayı da incelenmelidir. Yalnızca satış temsilcisinin sözlü vaat ettiği gün, sözleşmede öngörülen tahsisat tarihinin yerine otomatik olarak geçmez.

Yönetmelik “ilgili mevzuat hükümleri ve sözleşmede kararlaştırılan şartlar saklı kalmak kaydıyla” dediği için on iş gününü koşulsuz bir ödeme vaadi gibi sunmak doğru değildir. Özellikle müşterinin tasarruf ödemelerini geciktirmesi, sözleşmedeki teminat veya malın belirlenmesine ilişkin belgelerin tamamlanmaması sonucu değiştirebilir. BDDK’nın açıklamasına göre müşteri tasarruf ödemelerini yerine getirmezse şirket, sözleşme hükümlerine göre tahsisatı erteleyebilir veya belirlenen esaslarla sözleşmeyi feshedebilir. Bu nedenle gecikmenin hangi taraftan ve hangi somut koşuldan kaynaklandığı belgelenmelidir.

Tahsisat yapılmıyorsa hangi kayıtlar alınmalı?

Müşteri önce şirketten yazılı olarak üç bilgi isteyebilir: sözleşmeye göre tahsisat tarihi, bugün itibarıyla yerine getirilmediği ileri sürülen şartlar ve satıcıya ödemenin öngörülen günü. Sözleşme ve ekleri, ödeme dekontları, çekiliş tutanağı veya tahsisat bildirimi, satıcıyla yapılan satış anlaşması ve şirketle yazışmalar saklanmalıdır. Satıcının ödeme beklemesi nedeniyle ek maliyet veya satışın kaybı söz konusuysa bu durumun da belgeye bağlanması gerekir. Böylece yalnızca “gecikti” iddiası değil, gecikmenin başlangıcı ve etkisi gösterilebilir.

On iş günlük sürenin dolduğu düşünülüyorsa şirketten gecikmenin gerekçesi ve ödeme tarihi yazılı olarak talep edilmelidir. Yanıt alınamaması veya açıklamanın belgelerle çelişmesi hâlinde somut talebin niteliğine göre tüketici başvuru yolları ve BDDK şikâyet kanalı değerlendirilebilir. Başvuru türü, talep tutarı ve uyuşmazlığın içeriğine göre değiştiğinden tek bir yolun her müşteri için geçerli olduğu söylenemez.

Sözleşmeyi değiştirmek veya ayrılmak aynı çözüm mü?

Tahsisat gecikmesi yaşayan müşteri, yeni ödeme planı imzalamadan önce mevcut haklarının ne olacağını kontrol etmelidir. Şirketin sunduğu erteleme veya sözleşme tutarı değişikliği, talebin kaynağına göre farklı sonuçlar doğurur. Fesih düşünülüyorsa organizasyon ücreti ile birikimin iadesi ayrıca hesaplanır; kanuni on dört günlük cayma hakkı ise sözleşmenin başlangıcına bağlı ayrı bir haktır. Bu ayrımları cayma, fesih ve iade yazımızda açıklıyoruz. Katılımevim veya Eminevim sözleşmesinde de tahsisat tarihiyle ilgili ilk bakılacak belge şirket haberleri değil, müşterinin kendi sözleşmesi ve ekleridir.

On iş günü kuralı müşteriye somut bir kontrol noktası verir; fakat gerçek bir gecikme olup olmadığı ancak kararlaştırılan tarih, yerine getirilen şartlar ve satıcıya yapılan ödeme birlikte incelenerek belirlenebilir. Takvim ve belgeler netleştiğinde şirkete yöneltilecek talep de daha güçlü ve anlaşılır olur.

Kaynaklar: 30.05.2025 tarihli ve 32915 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik değişikliği, m. 4 ile yeniden düzenlenen m. 17/9; BDDK Tasarruf Finansman Sık Sorulan Sorular.