Tasarruf Döneminde Müşteriden İpotek veya Senet İstenebilir mi?

Bir tasarruf finansman müşterisine daha ev veya araç teslim edilmeden ipotek, rehin ya da senet imzalaması söylendiğinde, ilk sorulması gereken şey işlemin hangi döneme ilişkin olduğudur. Tasarruf dönemi ile finansman dönemi aynı hukuki aşama değildir. Bu ayrım, şirketin teminat talebinin dayanağını ve müşterinin hangi belgeleri istemesi gerektiğini belirler.

Tasarruf dönemi için temel kural

BDDK’nın tasarruf finansman müşterilerinin haklarına ilişkin açıklaması, tasarruf dönemine ilişkin olarak sözleşme kapsamında müşteriden ipotek, rehin veya senet gibi teminatlar alınamayacağını belirtir. Aynı açıklamada, organizasyon ücreti dışında müşteriyi ilave ödeme yükümlülüğü altına sokacak işlem yapılamayacağı ifade edilir. Müşterinin sözleşmede kararlaştırılmış düzenli tasarruf ödemeleri bu kuralın konusu değildir; mesele, bunların ve açıkça düzenlenen organizasyon ücretinin üzerine yeni bir güvence veya bedel konulmasıdır.

Bu nedenle sözleşmeyi imzalayan kişinin “Henüz tahsisat yapılmadı; istenen senet hangi borcun teminatı?” sorusunu yazılı olarak sorması yerindedir. Belgenin başlığı kadar kimin lehine düzenlendiği, tutarı, vadesi ve hangi sözleşme maddesine dayandırıldığı da önem taşır. Boş ya da sonradan doldurulacak bir belgeye imza atılması ayrıca ciddi ispat sorunları doğurabilir.

Finansman döneminde tablo neden farklı?

Tahsisatın yapılıp müşterinin konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinmesini izleyen dönem, şirketin kullandırdığı finansmanın geri ödenmesi aşamasıdır. Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik, sözleşmede finansman tarihi itibarıyla finansman dönemi için talep edilmesi öngörülen teminatların yer almasını ister. Dolayısıyla tasarruf dönemi yasağı, finansman sonrasında hiçbir teminat alınamayacağı anlamına gelmez. Ancak teminatın zamanı, amacı ve kapsamı sözleşmede açık olmalı; müşteriye sonradan öngörülemeyen bir yükümlülük gibi sunulmamalıdır.

Sözleşmede ve ödeme takviminde neye bakılmalı?

Katılımevim, Eminevim veya başka bir lisanslı şirketle yapılan sözleşmede tasarrufun biteceği tarih, tahsisat koşulları, finansman döneminin başlangıcı, teminat türü ve organizasyon ücreti ayrı ayrı okunmalıdır. Kredi benzeri bir ödeme vaadiyle tasarruf döneminin yükümlülüklerini birbirine karıştıran sözlü açıklamalar yerine yazılı metin esas alınmalıdır. Şirket sözleşme ve işlem belgelerinin örneğini müşteriye vermekle yükümlüdür; BDDK’nın açıklaması talep üzerine işlem belgelerinin ücretsiz örneğinin de verilmesi gerektiğini belirtir.

İstenen teminatın hukuka uygunluğu, yalnızca belgenin üzerinde “senet” ya da “ipotek” yazmasına bakılarak kesinleştirilemez. Tahsisatın gerçekten yapılıp yapılmadığı, belgenin hangi dönem borcuna bağlandığı ve sözleşmede önceden öngörülüp öngörülmediği birlikte incelenmelidir. Belgeyi teslim etmeden önce yazılı gerekçe ve tam nüsha istemek, sonradan çıkabilecek uyuşmazlığın kapsamını da netleştirir.